CHỮA TRỊ BỆNH SỞI

7 tháng 3, 2011

Bệnh sởi có những biến chứng gì?

Bệnh sởi là một bệnh được biết từ lâu như là một bệnh lây thường gặp ở trẻ em khi chưa có vaccin phòng bệnh. Bệnh sởi nguy hiểm bởi có những biến chứng rất nặng, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Chính vì vậy, một trong những ưu tiên hàng đầu trong điều trị bệnh cũng như khi chống dịch là hạn chế biến chứng và hậu quả của biến chứng do sởi.

Biến chứng về hô hấp

Sau khi bị nhiễm bệnh, virut sởi nhanh chóng tấn công vào hệ thống hô hấp, gây tổn thương thanh quản, khí quản, phế quản và các nhu mô phổi, tạo điều kiện thuận lợi cho bội nhiễm các vi khuẩn khác.

Biến chứng về hô hấp gồm các loại sau:

Viêm mũi và họng : ban đầu viêm long ở mũi sau đó viêm mủ, loét ở lỗ mũi và môi trên. Hay gặp viêm họng đỏ hoặc có kèm giả mạc mủn. Cả hai biến chứng này có thể làm nổi hạch dưới hàm và cổ, ít khi hóa mủ hoặc gây viêm tai giữa.

Viêm phổi: Đây là một trong những biến chứng thường gặp nhất. Viêm phổi có thể do chính virut sởi gây tổn thương mô kẽ và cũng có thể do bội nhiễm vi trùng khác. Tác nhân thường là phế cầu liên cầu tiêu huyết, tụ cầu vàng.

Haemophilus influenzae hay gây viêm phổi hậu sởi ở những cơ địa suy dinh dưỡng, miễn dịch kém. Về biểu hiện lâm sàng, bệnh nhân vẫn còn sốt sau khi phát ban, ho kéo dài, phổi có nhiều ran; trường hợp nặng có thể có suy hô hấp. Do đó trên một bệnh nhân sởi, cần khám phổi và theo dõi hô hấp thường xuyên, chụp Xquang nếu cần và dùng kháng sinh thích hợp. Nguyên nhân viêm phổi chiếm tỷ lệ 60% các trường hợp tử vong trong sởi. Trên một số cơ địa như ung thư bạch cầu cấp, virut sởi có thể gây viêm phổi mô kẽ với tế bào khổng lồ và nhiều ẩn thể trong tế bào, một bệnh cảnh thường đưa đến tử vong. Ngoài ra sởi còn có nguy cơ làm trầm trọng một bệnh lao tiềm tàng.

Viêm thanh quản trong sởi có thể xuất hiện dưới hai bệnh cảnh:

- Viêm thanh quản sớm, xuất hiện trong thời kỳ viêm long hay thời kỳ phát ban: bệnh nhân lên cơn khó thở về đêm, ho khan, khàn giọng, diễn tiến thường lành tính.
- Viêm thanh quản muộn, xuất hiện trong thời kỳ hồi phục với hình trạng khó thở thanh quản. Soi thanh quản có phù nề, đôi khi có giả mạc. Cần điều trị khẩn trương với kháng sinh. Thuốc chống co thắt. Đôi khi tình trạng suy hô hấp nặng cần đặt ống nội khí quản hoặc mở khí quản.

Viêm tai giữa

Biến chứng đứng hàng thứ hai sau viêm phổi, có thể xảy ra trong thời kỳ phát ban hay hồi phục. Bệnh nhân sốt cao, quấy khóc, tai chảy mủ vàng một bên hoặc hai bên. Nếu điều trị chậm trễ, có thể gây thủng màng nhĩ.

Viêm não

Có 2 dạng là viêm não cấp và viêm não xơ cứng lan tỏa bán cấp (SSPE).
- Viêm não cấp: Chiếm tỷ lệ 1/1.000 trường hợp mắc sởi. Có 2 dạng viêm não cấp khác nhau về yếu tố căn nguyên trong cơ chế bệnh sinh.
- Viêm não cấp hậu sởi: Thường xuất hiện vào ngày thứ 5 – 7 sau khi phát ban, sốt đột ngột, nhức đầu, co giật, hôn mê. Khoảng 10% số trường hợp có điện tâm đồ thay đổi và hầu như không tìm thấy virut sởi trong các tổ chức não vì nó xuất hiện trong một thời gian rất ngắn sau khi phát ban. Về nguyên nhân, do cơ thể sinh ra miễn dịch tự động chống lại tổ chức não.
- Viêm não cấp do sởi: Bệnh bắt đầu từ ngày thứ 1 – 15 sau khi phát ban và tần số cao nhất xảy ra vào ngày thứ 6. Viêm não xuất hiện đột ngột, dữ dội, co giật kèm theo những thay đổi về thần kinh, tâm thần. Dịch não tủy thay đổi (tăng tế bào bạch cầu và albumin) và điện não đồ rối loạn. Trong viêm não cấp do sởi thấy xuất hiện virut sởi hoàn chỉnh, virut nhân lên và gây viêm trong tổ chức não. Về nguyên nhân là do vắng mặt hệ thống miễn dịch tễ bào nên không hạn chế được sự nhân lên của virut.

Mức độ nghiêm trọng của 2 dạng viêm não cấp trên có thể thay đổi tùy theo từng trường hợp, nhưng hơn 50% các trường hợp tiến triển khỏi hoàn toàn. Tử vong chiếm khoảng 10 - 15% các trường hợp, di chứng chủ yếu là tâm thần chiếm khoảng 20 - 50%.

- Viêm não xơ cứng bán cấp: Là biến chứng muộn rất hiếm xảy ra chiếm tỷ lệ 1/300.000 trường hợp mắc sởi. Khác với hình thái viêm não cấp tính ở trên, bệnh thường xảy ra ở trẻ có tiền sử mắc sởi từ một vài năm trước đó hoặc có thể lâu hơn nữa. Bệnh tiến triển từ từ, suy giảm nhanh chóng về tinh thần và chức năng vận động. Ban đầu, thay đổi về tính tình, khả năng học tập và cuối cùng dẫn đến mất trí nhớ, thường tử vong sau một vài năm. Các nghiên cứu miễn dịch học cho thấy trong huyết thanh và dịch não tủy của trẻ mắc bệnh sởi có hiệu giá kháng thể rất cao. Điều này gợi ý là virut sởi nhiễm tiềm tàng trong các tổ chức, sau đó gây nhiễm thần kinh trung ương.
- Ngoài ra còn có thể gặp các dạng biến chứng khác của hệ thống thần kinh trung ương nhưng ít gặp viêm tủy, viêm thần kinh chức năng bao gồm cả thần kinh ngoại biên (dấu hiệu Guillain - Barré)...

Biến chứng về tiêu hóa

- Viêm miệng: Loét, lở trong miệng, có thể loét cả ngoài môi gây sốt đau, rối loạn tiêu hóa trong vài tuần thậm chí dẫn tới nhiễm trùng huyết. Đôi khi gặp cả viêm miệng hoại tử (Noma).
- Tiêu chảy: Hay gặp, có thể gây mất nước cấp ở trẻ em.
- Đau bụng: Đau toàn bộ hoặc giống viêm ruột thừa do viêm hạch mạc treo ruột.

Một số biến chứng khác

- Loét giác mạc mắt: Do thiếu vitamin A. Có thể dẫn đến thành lập hạt Bitol và mù.
- Viêm màng tiếp hợp do bội nhiễm sau viêm long đặc biệt là viêm loét giác mạc hoặc mù vì hóa mủ nhãn cầu.
- Viêm cơ tim: Hiếm gặp.
- Xuất huyết: Do giảm tiểu cầu tạm thời, là nguyên nhân dẫn đến xuất huyết nhẹ như chảy máu cam.
- Trong những bệnh nhiễm trùng phối hợp như sởi ho gà, sởi lao... virut sởi làm giảm sức đề kháng, tạo điều kiện cho các bệnh nhiễm khuẩn nặng thêm.
- Biến chứng xa hơn của bệnh sởi là suy dinh dưỡng (thể Kwashiorkor) và còi xương.

Điều trị và phòng bệnh

Hiện nay bệnh sởi chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Bệnh nhân sởi chủ yếu cần chú ý chế độ dinh dưỡng, chăm sóc và được điều trị các triệu chứng. Không nên kiêng khem kỹ quá, cần cho trẻ ăn thức ăn dễ tiêu và giàu dinh dưỡng. Vệ sinh răng, miệng, da, mắt như cho trẻ súc miệng, đánh răng, tắm rửa sạch, nhỏ mắt. Nếu trẻ sốt cao, hạ nhiệt bằng paracetamol 15mg/kg x 4 lần trong ngày.

Nếu có bội nhiễm viêm phổi, viêm tai: dùng kháng sinh thích hợp dựa vào triệu chứng lâm sàng, Xquang phổi hay kháng sinh đồ. Viêm thanh quản: cần cho bệnh nhân thở ôxy, dừng các thuốc chống co thắt thanh quản, chống phù nề, làm ẩm nhiệt độ phòng. Trong trường hợp nặng cần phải đặt nội khí quản hay mở khí quản. Viêm não: Chống co giật bằng các thuốc an thần, thở ôxy khi suy hô hấp, xoay trở vỗ lưng hằng ngày tránh loét, đặt ống thông nuôi ăn dinh dưỡng đầy đủ. Theo dõi tình trạng nhiễm lao bằng IDR, Xquang phổi ít nhất 6 tháng sau khi khỏi bệnh.

Tuy nhiên, cha mẹ trẻ có thể chủ động phòng bệnh bằng vaccin. Hiện nay, vaccin sởi được tiêm miễn phí cho trẻ. Trẻ được tiêm mũi 1 lúc 9 tháng đến 11 tháng tuổi. Hiện nay Chương trình TCMR quốc gia bắt đầu triển khai tiêm sởi mũi 2 cho trẻ vào lớp 1 (6 tuổi), đây là biện pháp quan trọng để tiến tới loại trừ căn bệnh này vào năm 2010.

_______________________________________________________

Bạn từng có vấn đề về sức khỏe như Huyết áp, tiểu đường, tim mạch, sỏi thận – sỏi mật, gút, viêm loét, thần kinh tọa, tai biến, ung thư …

Bạn từng mệt mỏi vì điều trị tại các Chuyên khoa- Bệnh viện lớn, Tốn rất nhiều tiền, dùng thuốc Đông – Tây Y nhưng kết quả vẫn không được như mong đợi.

Hãy một lần thử với dòng sản phẩm NONI JUICE của tập đoàn Quốc Tế TAHITIAN NONI INTERNATIONAL của Mỹ.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ BẠN CÓ MỘT SỨC KHỎE TUYỆT HẢO VÀ KHÔNG BAO GIỜ CÒN PHẢI LO LẮNG VỀ BỆNH TẬT CỦA MÌNH NỮA – SẢN PHẨM NONI JUICE CỦA TẬP ĐOÀN QUỐC TẾ TAHITIAN NONI SẼ GIÚP ĐƯỢC CHO BẠN. Mời vào xem ngay: http://www.BiQuyetSucKhoeTuyetHao.com Đọc tiếp →

6 tháng 3, 2011

Thông điệp về bệnh sởi

Những diễn biến của các bệnh sốt phát ban trong đó có sởi đang có xu hướng lan rộng ở nhiều địa phương. Trước tình hình này, Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia đã ra thông điệp về bệnh sởi, nhằm giúp cộng đồng có được những hiểu biết về bệnh và cách phòng ngừa tốt nhất.

Bệnh sởi có gì đặc biệt?

Tiêm vaccin sởi mũi 2 cho trẻ.

Sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính với các triệu chứng sốt, phát ban, chảy nước mũi, ho, mắt đỏ... bệnh có thể gặp ở trẻ em, người lớn nếu không có miễn dịch phòng bệnh, có thể gây thành dịch. Bệnh sởi tuy ít gây tử vong nhưng biến chứng có thể gặp là: viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, khô loét giác mạc mắt và đôi khi viêm não sau sởi, đặc biệt ở trẻ em suy dinh dưỡng...

Đường lây: Bệnh sởi lây theo đường hô hấp qua dịch tiết mũi họng khi người bị nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

Đề phòng lây truyền bệnh sởi thế nào?

Phát hiện sớm các trường hợp nghi sởi và cách ly kịp thời các trường hợp mắc sởi, nghi sởi và người tiếp xúc là rất cần thiết để phòng chống lây lan bệnh sởi trong cộng đồng. Những trường hợp mắc sởi hoặc nghi sởi cần phải nghỉ học, nghỉ làm việc, tránh tham gia hội họp và tập trung đông người.

Trường hợp mắc sởi nặng cần được điều trị tại bệnh viện. Các trường hợp nhẹ không nhất thiết phải nhập viện vì sẽ làm tăng nguy cơ lây truyền trong bệnh viện. Tuy nhiên, những trường hợp này cần được thông báo cho các cơ sở y tế.

Những trường hợp nhẹ có thể chăm sóc và cách ly tại hộ gia đình, tránh đi lại, tiếp xúc trong vòng một tuần trước và sau khi phát ban.

Nguyên tắc điều trị

Các ca sởi nặng hoặc có biến chứng cần được theo dõi và điều trị tại các cơ sở y tế. Trẻ nhỏ cần được uống bổ sung vitamin A.

Người bệnh mắc sởi cần được vệ sinh thân thể và răng miệng, không kiêng nước.

Phòng bệnh sởi bằng vaccin

Phòng bệnh sởi bằng cách tiêm chủng đủ 2 liều vaccin sởi. Cần tiêm vaccin sởi cho trẻ em để phòng sởi:

- Tiêm mũi 1 vaccin sởi khi trẻ từ 9 tháng đến 11 tháng tuổi.

- Tiêm mũi 2 vaccin sởi cho trẻ 6 tuổi.

- Tiêm vét cho tất cả trẻ em từ 1 đến dưới 6 tuổi chưa được tiêm vaccin sởi.

Thông điệp chung

- Để bảo vệ sức khoẻ trẻ em và cộng đồng phòng chống bệnh sởi tiến tới loại trừ căn bệnh này, các bậc cha mẹ cần cho trẻ em đi tiêm chủng đủ 2 mũi vaccin sởi trong tiêm chủng thường xuyên và trong các chiến dịch tiêm chủng.

- Khi có trường hợp nghi sởi: sốt, phát ban, có triệu chứng viêm long (chảy nước mũi, ho, mắt đỏ) cần được thông báo sớm cho các cơ sở y tế.

_________________________________________

5 tháng 3, 2011

Những lưu ý về bệnh sởi

Những vết đỏ khắp cơ thể làm người ta chú ý tới bệnh sởi. Nhưng thực ra đây chỉ là một trong những triệu chứng bên ngoài, những thay đổi bên trong mới nguy hiểm, có thể gây chết người.

Sởi là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do siêu vi gây ra. Từ vài chục năm nay, với thuốc chích ngừa, bệnh sởi ít xẩy ra ở những quốc gia phát triển, nhưng vẫn còn là một ám ảnh kinh hoàng cho những người dân các nước đang phát triển. Bệnh rất dễ lây và dễ dàng lan ra từ những người đi du lịch.

1. Triệu chứng:

Khoảng 10 tới 12 ngày sau khi tiếp xúc với siêu vi sởi, những triệu chứng sau đây có thể xẩy ra:

1. Sốt
2. Ho khan
3. Chảy nước mũi
4. Mắt đỏ
5. Không chịu được ánh sáng
6. Những nốt nhỏ xíu với trung tâm mầu xanh trắng xuất hiện bên trong miệng nơi gò má. Những nốt này có tên là đốm Koplik.
7. Người mọc ra những đốm đỏ lớn, phẳng, chập vào nhau

2. Diễn biến bệnh

Bệnh sởi thường bắt đầu với một cơn sốt khá nhẹ, kèm theo những triệu chứng như ho, chảy mũi, mắt đỏ và đau cổ họng. Khoảng 2, 3 ngày sau, đốm Koplik nổi lên, đốm này là dấu hiệu đặc biệt của bệnh. Sau đó, bệnh nhân có thể bị sốt cao lên tới 40 hay 40,5 độ C. Cùng lúc đó, những mảng đỏ nổi lên, thường là ở trên mặt, theo đường tóc và sau tai. Những vết đỏ hơi ngứa này có thể dấn lan xuống ngực, lưng và cuối cùng xuống tới đùi và bàn chân. Khoảng một tuần sau, những vết nhỏ này sẽ nhạt dần, vết nào xuất hiện trước sẽ hết trước.

3. Nguyên nhân

Bệnh sởi gây ra do siêu vi sởi. Bệnh này hay lây đến nỗi 90% những người tiếp xúc với bệnh nhân sẽ bị lây nếu chưa chích ngừa. Siêu vi sởi có ở mũi và cổ họng của bệnh nhân. Họ thường đã có thể lây bệnh cho người khác 4 ngày trước khi vết đỏ xuất hiện. Khi bệnh nhân ho, hắt xì, hay nói chuyện, những giọt nước nhỏ xíu chứa siêu vi sẽ bắn ra không khí và người khác có thể hít vào hoặc những giọt này có thể rơi xuống một nơi nào đó như mặt bàn, điện thoại…Khi ta sờ vào những nơi này và đưa tay lên mũi hay miệng, ta sẽ bị lây bệnh.

Khi vào cơ thể, siêu vi sởi thường mọc vào trong những tế bào đằng sau cổ họng và phổi. Sau đó bệnh sẽ lan khắp cơ thể kể cả hệ hô hấp và da. Bệnh rất nặng nếu bệnh nhân bị thiếu vitamin A, một điều dễ thấy ở những nước kém phát triển, do người dân thiếu ăn.

Sau khi khỏi bệnh, cơ thể chúng ta sẽ có kháng thể chống bệnh nên ta sẽ không mắc lại nữa. Nếu bạn sinh trước năm 1957, bạn thường đã có kháng thể chống bệnh dù chưa hề chủng ngừa. Đó là vì bạn đã sống qua nhiều thời kỳ mà bệnh sởi hoành hành rất nhiều và nhiều phần bạn đã có nhiễm siêu vi dù có thể không lộ ra. Do đó bạn đã có miễn nhiễm.

4. Biến chứng

Bệnh sởi thường kéo dài từ 10 tới 14 ngày. Ở vài nơi trên thế giới, nó là một bệnh nặng có thể gây ra chết người. Tuy nhiên thường thì bệnh nhân có thể qua khỏi. Những biến chứng có thể xảy ra:

1 - Nhiễm trùng tai xảy ra ở 1 trong 10 trẻ bị sởi
2 - Viêm não: xảy ra ở khoảng 1 trong 1.000 người mắc Não bị nhiễm siêu vi trùng gây ra ói mửa, kinh giật, có khi hôn mê. Viêm não có thể xảy ra sau khi phát bệnh sởi hoặc có thể xảy ra rất nhiều năm sau, vào tuổi vị thành niên, do một loại siêu vi mọc chậm, nhưng trường hợp này rất hiếm.
3 - Sưng phổi: khoảng 1 trong 20 trường hợp. Có thể nguy hiểm chết người.
4 - Tiêu chảy và ói mửa: thường xẩy ra cho trẻ nhỏ.
5 - Sưng cuống phổi, sưng thanh quản.
6 - Phụ nữ có thai mắc bệnh sởi có thể hư thai, sinh sớm hay sinh trẻ nặng cân.
7 - Thiếu tiểu cầu khiến máu khó đông.

5. Ngăn ngừa sởi

Văcxin ngừa sởi rất công hiệu. Trước khi có văcxin ngừa, mỗi năm riêng ở Mỹ có chừng 450.000 ca bệnh, gây ra khoảng 450 cái chết. Việc chủng ngừa rộng rãi đã giảm con số này 99%.

Văcxin ngừa sởi được dùng riêng, hoặc gộp chung với văcxin ngừa quai bị và rubella (bệnh sởi Đức). Thuốc dùng cho trẻ em từ 12 tới 15 tháng và thêm liều thứ hai lúc 4, 5 tuổi.

Bác sĩ Viện Các bệnh nhiệt đới và truyền nhiễm quốc gia khuyến cáo các gia đình nên tiêm nhắc lại văcxin sởi cho con em và ngay cả người lớn (dưới 30 tuổi) nếu chưa tiêm hoặc đã tiêm lâu thì nên đi tiêm.

__________________________________________

4 tháng 3, 2011

Phân biệt sởi và các bệnh sốt phát ban khác

Thời tiết hiện nay đang là thời điểm thuận lợi cho các bệnh sốt phát ban bùng phát, điển hình là bệnh Rubella, vì vậy phải có sự phân biệt để tránh nhầm lẫn giữa sởi và các bệnh sốt phát ban khác.

Rubella - Bệnh sốt phát ban chủ yếu ở nước ta

Bệnh Rubella hay còn gọi là bệnh sởi Đức, do vi rút Rubella gây ra. Đây là bệnh sốt phát ban lành tính nhưng rất nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai.

Bệnh rất dễ lây lan, chủ yếu là qua đường hô hấp và người nhiễm bệnh là nguồn bệnh duy nhất. Trẻ mắc hội chứng Rubella bẩm sinh sẽ là nguồn truyền nhiễm rất cao cho người tiếp xúc, vi rút có thể đào thải nhiều tháng sau khi sinh.

Những triệu chứng của bệnh Rubella rất nhẹ nên rất khó được phát hiện, đặc biệt ở trẻ em.

Bệnh khởi phát sau 10 ngày đến 15 ngày kể từ lúc tiếp xúc với người bệnh. Triệu chứng thông thường là mệt mỏi, sốt nhẹ, nhức đầu, sưng hạch kéo dài từ 1 - 7 ngày. Những nốt ban màu hồng mịn, bắt đầu từ mặt và nhanh chóng lan xuống thân, sau đó xuống cánh tay và chân trước trước khi biến mất. Ban tồn tại từ 1-5 ngày, nhưng thường gặp nhất là 3 ngày. Trong khoảng thời gian từ 7 ngày trước phát ban và trong lúc phát ban là thời gian mà người bệnh có khả năng lây bệnh cao nhất.

Sự nguy hiểm ở đây là bệnh rất dễ lây lan và nguồn lây bệnh không thể phát hiện được cho đến khi người bị nhiễm có triệu chứng phát ban 7 ngày sau đó. Biện pháp cách ly người bệnh đến thời điểm này cũng được xem là đã quá trễ.

Bệnh Rubella rất nguy hiểm cho phụ nữ mang thai đặc biệt là trong 3 tháng đầu của thai kỳ. 90% phụ nữ mang thai trong 3 tháng đầu của thai kỳ sẽ sinh ra em bé bị hội chứng Rubella bẩm sinh như: điếc, đục thủy tinh thể, tật mắt nhỏ, tăng nhãn áp bẩm sinh, tật đầu nhỏ, viêm não, màng não, chậm phát triển tâm thần, gan to, lách to... Đối với những người bị bệnh cần phải được cách ly một tuần lễ kể từ lúc phát ban để tránh lây nhiễm cho những người tiếp xúc. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh Rubella. Biện pháp phòng bệnh duy nhất là tiêm chủng. Loại vắc xin đang sử dụng hiện nay là vắc xin phối hợp ngừa 3 bệnh: sởi, quai bị, Rubella.

Lịch tiêm chủng của vắc xin ngừa 3 bệnh Rubella, sởi, quai bị được áp dụng như sau: Trẻ em: mũi thứ 1: 12 tháng tuổi; mũi thứ 2: 4-6 tuổi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản: một liều duy nhất (phụ nữ chỉ được có thai sau khi tiêm vắc xin được 3 tháng).

Phân biệt sởi với các sốt phát ban khác

Tác nhân gây bệnh Sởi là vi rút thuộc giống Morbillivirus của họ paramyxoviridae. Bệnh Sởi là tình trạng nhiễm vi rút cấp tính với sự lây truyền cao. Sau khi vi rút xâm nhập vào cơ thể, biểu hiện khởi đầu là sốt, viêm kết mạc, chảy nước mũi, ho và có nốt kiplik ở niêm mạc miệng.

Ban đỏ xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Ban bắt đầu mọc ở mặt, sau lan ra toàn thân và kéo dài từ 4 - 7 ngày, có những trường hợp bệnh kết thúc trong tình trạng tróc vảy. Trong thời gian mang bệnh, xét nghiệm máu sẽ tháy lượng bạch cầu giảm.

Sự nguy hiểm của bệnh Sởi chính là những biến chứng của bệnh, đó là do sự nhân lên của vi rút hoặc do bội nhiễm vi khuẩn gây ra các bệnh viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, viêm thanh quản, phế quản, khí quản và viêm não. Tất cả mọi người chưa mắc bệnh hoặc được gây miễn dịch chưa đầy đủ đều có nguy cơ bị nhiễm bệnh. Trẻ em là đối tượng nhiễm bệnh dễ dàng và có thể xuất hiện những biến chứng nặng nề. Trẻ sinh ra từ những người mẹ đã bị bệnh sởi trước đây sẽ được miễn dịch thụ động do mẹ truyền cho trong vòng 6 - 9 tháng.

Hầu hết tử vong khi bệnh sởi xuất hiện thường không do vi rút Sởi gây ra mà do những biến chứng. Sự lây nhiễm của bệnh Sởi do vi rút từ những giọt nước bọt li ti của người bệnh bắn ra khi nói và người lành hít phải khi tiếp xúc, do vậy bệnh rất dễ lây thành dịch.

Chẩn đoán bệnh thường căn cứ vào triệu chứng lâm sàng và dịch tễ học. Tuy nhiên cách xét nghiệm mẫu bệnh phẩm trong phòng thí nghiệm là đặc biệt cần thiết để phân biệt với các bệnh sốt phát ban khác như Rubella.

Vắc xin là biện pháp dự phòng tốt nhất

Trước khi có vắc xin sởi phòng bệnh thì đây là căn bệnh mà tuổi ấu thơ hầu như ai cũng mắc phải. Phòng bệnh bằng vắc xin được khuyến cáo khi trẻ đủ 9 tháng tuổi, tuy nhiên người ta thấy rằng việc tiêm một mũi vắc xin duy nhất không đủ tạo ra miễn dịch bền vững và rộng rãi trong cộng đồng vì tỷ lệ trẻ tiêm phòng bệnh sót cũng như tỷ lệ đạt được miễn dịch của vắc xin này cũng chỉ đạt xung quanh 90%. Do vậy cần phải tiêm nhắc lại mũi thứ 2, thời gian tiêm là khi trẻ đủ 6 tuổi, độ tuổi bước vào lớp 1. Việc tiêm liều thứ 2 có thể tạo miễn dịch tới 99%. Chương trình TCMR Việt Nam đã thực hiện mũi nhắc lại này trên cả nước từ năm 2006. Tại các địa phương còn xuất hiện những vụ dịch sởi nhỏ, khi đối tượng mắc không chỉ trẻ em thì cần thiết phải thực hiện những chiến dịch tiêm nhắc cho người dân khu vực này để tạo miễn dịch lớn và bền vững trong cộng đồng trong nhiều năm.

Hiệu quả của tiêm phòng vắc xin sởi còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng bảo quản, vận chuyển vắc xin. Nhiệt độ bảo quản vắc xin lý tưởng là từ 2-8oC. Có thể dùng loại vắc xin kết hợp sởi - quai bị - rubella (MMR) để phòng được 3 bệnh một lúc. Tất cả bậc cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch và tại các cơ sở y tế. Trước khi tiêm cán bộ y tế cần khám sơ loại, nếu trẻ đang mắc các bệnh khác thì có thể hoãn lịch tiêm đến khi trẻ khỏe mạnh bình thường.

____________________________________________________

3 tháng 3, 2011

Phát hiện bệnh sởi ở trẻ

Thời kỳ ủ bệnh của sởi là khoảng 11 ngày với những biểu hiện mờ nhạt. Sau đó, triệu chứng bệnh xuất hiện rầm rộ. Tuy nhiên, nếu không tinh, các bà mẹ có thể nhầm sởi với các bệnh phát ban khác.

Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi gây nên. Virus này có tính lây truyền cao nên dễ gây thành dịch. Khi trên 94% quần thể trong cộng đồng có tính miễn dịch thì mới có thể cắt được sự lây truyền của sởi.

Virus sởi truyền từ trẻ này sang trẻ khác qua những giọt dịch mũi - họng bắn ra khi nói, cười. Nếu trẻ lành hít phải, virus sẽ xâm nhập qua niêm mạc đường hô hấp và gây bệnh. Do đó, nguy cơ mắc bệnh sẽ cao nếu trẻ không được tiêm phòng hoặc tiêm phòng không hiệu quả (cần tiêm đủ 2 mũi). Sởi sẽ rất nguy hiểm nếu có biến chứng, đặc biệt là viêm não sau sởi.

Các triệu chứng của sởi là sốt nhẹ hoặc sốt cao 39-40 độ C, sốt liên tục. Trẻ bị hắt hơi, chảy nước mũi, nước mắt, viêm kết mạc, dử mắt, phù nhẹ mi, ho (có thể ho khan, khàn tiếng hoặc có đờm), tiêu chảy.
Có những chấm nhỏ khoảng 1 mm nổi lên trên niêm mạc má, dễ quan sát khi trẻ há miệng to; chấm có màu đỏ, sung huyết, ở vị trí ngang với răng hàm thứ nhất. Dấu hiệu này mất nhanh trong vòng 12-18 giờ.

Sau khi sốt 3-4 ngày, trẻ bị phát ban. Đầu tiên ban mọc từ sau tai, lan dần hai bên má, cổ, ngực, chi trên, sau lưng, chi dưới, đến toàn thân. Ban màu hồng nhạt, nhẵn, khi ấn vào thì biến mất, có xu hướng kết dính lại với nhau, phát ban xen giữa những khoảng da lành. Thể nhẹ thì ban rải rác, thể nặng thì ban dày gần như che kín da, cả gan bàn tay, chân, sau khi bay để lại vết thâm trên da. Trẻ ăn kém, mệt, mỏi. Thường thì 3-4 ngày sau khi ban mọc, ban sẽ bắt đầu bay, nhạt màu dần, nơi nào mọc trước thì sẽ bay trước và để lại vết thâm trên da, khoảng một tuần sau thì không còn dấu vết gì. Trẻ lại sức dần và hết sốt.

Cần phân biệt bệnh sởi với ban dị ứng (trẻ thường phát ban từng mảng, dạng mày đay, ngứa) và phát ban trong các bệnh khác (như tinh hồng nhiệt, nhiễm trùng...).

Các biến chứng của sởi thường rất nặng và dễ gây tử vong: viêm phổi, viêm tai giữa, viêm thanh quản, viêm não tủy, cam tẩu mã, tiêu chảy kéo dài, suy dinh dưỡng (do quá kiêng khem), loét giác mạc do thiếu vitamin A. Cần phát hiện sớm các biến chứng sau khi mắc sởi, đặc biệt là sau khi ban bay hết mà trẻ vẫn còn sốt.

Khi chưa có biến chứng, không nên cho trẻ dùng kháng sinh. Việc điều trị chủ yếu là khắc phục trị triệu chứng như uống thuốc hạ sốt, vệ sinh toàn thân, răng miệng, mắt (nhỏ mắt thường xuyên bằng nước muối sinh lý, cloramphenicol 0,1%). Trẻ phải được ăn đầy đủ thực phẩm dễ tiêu, giàu dinh dưỡng, uống đủ nước.

Khi có biến chứng, có thể dùng kháng sinh theo chỉ dẫn của thày thuốc, bổ sung vitamin A để tránh khô giác mạc. Không dùng corticoid.

Để phòng bệnh, cần tiêm phòng vacxin sởi cho trẻ. Tiêm mũi 1 khi trẻ tròn 9 tháng tuổi và mũi 2 trong chiến dịch tiêm nhắc lại vacxin sởi. Nên cách ly trẻ mắc sởi cho đến ít nhất 4 ngày sau khi phát ban.

Bệnh nhi phải được ở nơi thoáng mát, ăn uống đầy đủ, vệ sinh sạch sẽ, không nên kiêng khem quá mức gây tình trạng thiếu các vi chất.

__________________________________________________

Đọc tiếp →

2 tháng 3, 2011

Bệnh sởi và cách chăm sóc

Bệnh sởi là một bệnh sốt phát ban truyền nhiễm do virut gây nên, bệnh lây qua đường hô hấp, rất hay gay thành dịch và mùa đông xuân. 90% đối tượng hay gặp ở trẻ em. Trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi rất ít khi bị bệnh, do còn miễn dịch của mẹ truyền sang qua rau thai, nếu trẻ tuổi nay mà bị bệnhthì làdo mẹ chưa bị sởi. Bệnh có thể gây miễn dịch trong thời gian dài sau khi mắc bệnh.

Triệu chứng của bệnh:

1/ Đầu tiên, trẻ có sốt cao 38,5 đến 40độ

có kèm theo họi chứng viêm long niêm mạc:

- Viêm niêm mạcmắt: làm cho mắt đỏ, chảy nước mắt, sau đó viêm kết mạc. Trừờng hợp nặng hai mí mắt sưng nề dính chặt vào nhau.

- Viêm niêm mạc đường hô hấp: Trẻ hắt hơi, sổ mũi, ho, họng đỏ,trường hợp nặng có thể viêm thanh quản, mất tiếng.Khám miệng thấy những chấm trắng nhỏ bằng đầu đinh gim, rải rác trong má trước răng hàm (hạt Koplik). Thời kỳ viêm long này là dễ lây bệnh nhất.

2/ Thời kỳ mọc ban sởi: Kéo dài khoảng 3 đến 4 ngày, các ban sởi bắt đầu mọc sau tai lan dần ra mặt rồi xuống ngực bụng, lưng và cuối cùng là đến chân. Ban sởi là an dạng rát, màu đỏ thắm,kích thước 1 – 1,5 mm. xen giữa các ban là khoảng da lành, sờ mịn như nhung, không bao giờ gây ngứa. Trẻbị sốt trong suốt thời kỳ mạc ban.

3/ Thời kỳ lui bệnh

Nếu không có các biến chứng,trẻ hết sốt, ban bắt đầu lui dần theo tuần tự như khi sởi mọc, nưng sau khi bay để lại vết thâm trên da, trên phủ vẩy phấn trắng tạo thành vết vằn như da hổ.

Trong trường hợp có biến chứng, trẻ vẫn sốt cao sau khi ban sởi đã bay, trẻ biếng ăn, sút cân, hơi thở hôi, có thể bị viêm miệng hoại tử, có thể viêm phế quản, viêm não, viêm phổi, viêm tai giữa, viêm thanh quản, viêm ruột, ỉa chảy kéo dài dẫn tới suy dinh dưỡng.

4/ Chăm sóc trẻ khi bị sởi:

- Để trẻ nằm trong buồng thoáng khí, sáng, không nên kiêng khem quá mức, nên bỏ tậptục kiêng nước, kiêng gió. Vệ sinh răng miệng và thân thể cho trẻ.

- Nhỏ mũi, mắt cho trẻ bằng dung dịch nước muối sinh lý hoặc dung dịch nước nhỏ mắt mũi, ngày 3 ,4lần.

- Nếu không có biến chứng thì không cần dùng kháng sinh chỉ dùng Vitamin B1, C liều cao. TRường hợp sốt ca trên 39độ C thì có thể cho hạ nhiệt bằng thuốc

- Trường hợp sởi có biến chứng (dấu hiệu trẻ vẫn sốt sau khi ban đã bay hết) phải đưa trẻ đến bệnh viện và điều trị kịp thời.

- Chế độ ăn trong những ngày trẻ sốt cao thì nên cho trẻ ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu, uồng nhiều nước quả.

- Khi trẻ bị tiêu chảy cho trẻ bú mẹ nhiều hơn, chú ý bù nước và điện giải cho trẻ để chống mất nước mất muối.

5/ Phòng bệnh: Cách phòng bệnh tốt nhất là đưa trẻ từ 9tháng tuổi đi tiêm phòng văcxin sởi đầy đủ. Phát hiện sớm giai đoạn viêm long để cách ly trẻ bệnh với trẻ thường.

Nếu bé nhà bạn mới 6 tháng tuổi, rất ít khả năng trẻ mắc sởi nên tốt nhất bạn nên đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

______________________________________

Đọc tiếp →

1 tháng 3, 2011

Phòng và điều trị bệnh sởi

Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp, rất dễ lây, thường gặp ở trẻ em. Bệnh biểu hiện bằng tình trạng viêm long ở kết mạc mắt, niêm mạc đường hô hấp, đường tiêu hóa và phát ban đặc hiệu ngoài da.

Tác nhân gây bệnh là virus thuộc nhóm RNA paramyxovirus. Virus sởi xâm nhập niêm mạc đường hô hấp trên, vào máu, sinh sản ở hệ lưới mô bào. Virus có mặt ở họng và máu bệnh nhân từ cuối thời kỳ ủ bệnh cho đến sau khi ban mọc một thời gian; và có thể tồn tại trong không khí ít nhất 34 giờ, nhưng không chịu được khô hanh.

Trẻ ốm làm lây bệnh mạnh nhất trong thời gian trước khi ban mọc. Mọi trẻ chưa có miễn dịch với sởi đều có thể nhiễm virus sởi, song lứa tuổi mắc nhiều nhất là 2-6 tuổi. Suy dinh dưỡng làm trẻ dễ mắc sởi, nhưng rồi bệnh sởi lại là thủ phạm gây suy dinh dưỡng hoặc làm cho tình trạng suy dinh dưỡng nặng thêm.

Bệnh sởi lây rất nhanh, 90% số trẻ tiếp xúc với trẻ mắc sởi sẽ bị lây bệnh. Virus sởi có thể theo nước bọt người bệnh bắn ra ngoài truyền trực tiếp cho người khác trong phạm vi bán kính 1,2 m mỗi khi ho, hắt hơi, nói chuyện; hoặc theo những giọt nhỏ li ti lơ lửng trong không khí, sau đó xâm nhập niêm mạc đường hô hấp trẻ khác.

Bệnh có thể gặp ở mọi nơi và quanh năm nhưng mùa mưa nhiều hơn mùa nắng, dễ bùng lên thành dịch theo chu kỳ 2-4 năm một lần.

Ở thể thường, bệnh lành tính. Thời kỳ ủ bệnh chừng 10-12 ngày, có khi ngắn hơn (7 ngày), có khi dài hơn (20 ngày), thường không có biểu hiện gì. Trong một số trường hợp sau khi tiếp xúc với trẻ ốm, trẻ sốt nhẹ trong 5-6 ngày rồi khỏi, và 3-4 ngày sau mới sốt cao và chảy nước mắt nước mũi, hoặc đi tướt, trớ. Trẻ sơ sinh có thể bị xuống cân mặc dù trẻ vẫn bú bình thường.

Tiếp đến là thời kỳ khởi phát, dài 4-5 ngày. Hai triệu chứng nổi bật là sốt và viêm long. Trẻ đột ngột sốt cao 39-39,5 độ C, vẻ mệt mỏi, kèm theo nhức đầu, đau cơ, khớp; chảy nước mũi, chảy nước mắt, mắt đỏ, ho nhiều, ho khan, có khi bị tiêu chảy.

Sang ngày thứ hai, các triệu chứng trên nặng thêm. Trẻ ho nhiều, ho khan, đôi khi ho từng cơn, khàn giọng. Có khi bệnh bắt đầu bằng những cơn thở rít (do viêm thanh quản): trẻ chỉ hơi sổ mũi, ban đêm bỗng nổi cơn ho, vùng dậy mê hoảng tưởng như nghẹt thở, nhưng rồi cơn lui dần và trẻ lại nằm ngủ; có khi gần sáng lại lên cơn nữa và khi hết hẳn thì bắt đầu mọc sởi. Lúc này, khám miệng thấy trên nền đỏ thẫm của niêm mạc má có những chấm trắng nhỏ độ 1mm hơi nổi gợn lên (dấu hiệu Koplik). Có khi chỉ có 2-3 nốt ở phần niêm mạc má đối diện với răng hàm số 1. Các nốt này chỉ tồn tại 24-48 giờ và thường lặn hết sau khi sởi mọc 1 ngày.

Thời kỳ mọc sởi (5-7 ngày)

Các triệu chứng nặng hẳn lên, thân nhiệt tăng vọt, trẻ có thể sốt tới 40 độ C, ho liên tục, co giật, mê sảng... rồi đến đêm thì mọc sởi. Phần nhiều ban mọc ở sau tai, chân tóc rồi lan dần theo trình tự: mặt, cổ, lưng, bụng và chân tay. Đến ngày thứ ba, ban mọc khắp người, ban mọc dầy nhất ở những nơi hay cọ xát hoặc phơi nắng. Có khi các nốt ban hợp với nhau thành từng vầng. Các nốt sởi hình tròn hoặc bầu dục, có màu đỏ hồng nhạt, sờ vào mịn như nhung, ấn vào biến mất, da xung quanh vẫn bình thường. Khi sởi mọc hết thì trẻ hết sốt và sởi bắt đầu bay. Ban sởi bay cũng theo trình tự như khi mọc, để lại các vết thâm và bong da nhỏ như rắc phấn nom vằn như da hổ. Các vết thâm kéo dài khoảng 1 tuần lễ mới hết. Có thể trẻ vẫn còn đau mắt, sổ mũi, quấy khóc, không chịu ăn.

Thời kỳ hồi phục

Trẻ lại sức dần. Thường sau 1 tuần ban sởi bay hết và chỉ sau 2 tuần trẻ trở lại bình thường.

Trên đây là bệnh cảnh lâm sàng của các trường hợp sởi lành tính. Trong thực tế đôi khi gặp sởi ác tính: ban mọc ít, trẻ sốt cao, mê sảng, xuất huyết, đi tiểu ít... có thể dẫn đến tử vong; hoặc biến chứng do bội nhiễm vi khuẩn gây viêm tai giữa, viêm phế quản - phổi, viêm thanh quản (xảy ra sớm, trong những ngày đầu khi mới mọc sởi), viêm não, sơ nhiễm lao hoặc lao tiến triển, viêm cơ tim, viêm miệng hoại tử, khô loét giác mạc do thiếu vitamin A. Điều đáng quan tâm là sau sởi trẻ dễ bị suy dinh dưỡng nặng.

Về điều trị, hiện chưa có thuốc đặc trị. Chủ yếu là điều trị triệu chứng, chăm sóc, phòng ngừa và điều trị biến chứng. Với thể sởi lành tính, điều trị tại nhà. Cách ly trẻ tại phòng riêng ngay khi trẻ mới sốt và viêm long; bảo đảm thoáng, sáng, tránh gió lùa; không cho tiếp xúc với những trẻ khác. Hằng ngày vệ sinh da dẻ, răng - miệng, mắt để tránh nhiễm khuẩn, lở loét da: rửa mặt, lau mắt, lau người bằng nước ấm; thường xuyên lau miệng bằng khăn sạch, mềm (nhúng nước đã đun sôi để nguội). Với trẻ lớn, cho súc miệng nước muối (pha loãng có độ mặn như nước mắt). Nhỏ mắt, nhỏ mũi thuốc kháng sinh.

Cho ăn nhẹ, đủ chất; cho uống nhiều nước (dung dịch oresol, nước quả tươi) khi trẻ sốt cao, tiêu chảy. Với trẻ đang bú, tiếp tục cho bú mẹ. Trẻ đang ăn bổ sung, ngoài sữa mẹ cần ưu tiên trẻ khẩu phần đủ chất dinh dưỡng nhất là những thực phẩm giàu protid và caroten.
Cho uống thuốc giảm ho. Trẻ sốt cao lau khăn ấm, cho uống paracetamol, thuốc an thần.

Không dùng thuốc kháng sinh cho trẻ bị sởi với mục đích dự phòng biến chứng vì dễ gây loạn khuẩn và dị ứng. Chỉ khi trẻ bị viêm tai giữa, viêm thanh - khí - phế quản, viêm phổi do bội nhiễm vi khuẩn mới cho dùng thuốc kháng sinh; và chỉ dùng khi có chỉ định của thầy thuốc.

Để đề phòng khô mắt do thiếu vitamin A, có thể cho trẻ uống vitamin A 100.000 đơn vị trong hai ngày đầu. Sau khi sởi bay cho uống thêm một liều như thế.

Chú ý theo dõi thân nhiệt hằng ngày, nhất là khi sởi bay có thể xảy ra biến chứng. Khi sởi bay mà trẻ vẫn sốt cần phải nghĩ đến biến chứng và đưa trẻ đi bệnh viện ngay.

Cần tiêm phòng vacxin sởi cho trẻ theo lịch sau:
Mũi 1: Khi trẻ tròn 9 tháng tuổi.
Mũi 2: Tiêm nhắc lại trong chiến dịch tiêm nhắc vacxin sởi.